Dağıtım şebekeleri topraklama tipine göre Elektrik Tesisleri Topraklama Yönetmeliğinde 3 ana başlıkta sınıflandırılmaktadır.

  1. TT Sistemler,
  2. IT Sistemler,
  3. TN Sistemler

Bu üç sınıfı ayrıntılı olarak inceler ; TN, TT, IT şeklindeki sınıflandırma da kullanılan kısaltmaların ne olduklarına bakarsak;

 T ; Terra=Toprak
 N ; Notr = Nötr

 I ; Isolation = İzolasyon
 C ; Combine = Birleşim
 S ; Separate = Ayrı anlamları için kullanılmıştır.

TT ve TN genel sistemler olur. IT sistemi ise lokal bir sistem olarak tercih edilmektedir.

“TT” bu kısaltmaların kodlamasına ayrıntılı bakarsak;

İlk Harf: Güç sisteminin toprağa bağlanması;

T: Bir noktanın toprağa doğrudan bağlanması,
I: Bütün gerilimli bölümlerin topraktan ayrılmış olması veya bir noktadan bir empedans üzerinden toprağa bağlanmasıdır.

İkinci Harf: Tesisatın açıktaki iletken bölümlerinin toprağa bağlanması;

T: Güç sisteminin herhangi bir noktasının topraklanmasından bağımsız olarak açıktaki iletken bölümlerin elektriksel olarak doğrudan toprağa bağlanması,
N: Açıktaki iletken bölümlerin güç sisteminin topraklanmış noktasına elektriksel olarak doğrudan bağlanmasıdır (A.C. sistemlerinde güç sisteminin topraklanmış noktası, normal olarak nötr noktası veya nötr noktası yoksa bir ana (faz) iletkendir).

Bazı sistemler TN-S, TN-C şeklinde kodlanabilmektedir.

Bu 3. kod ise;

S: Nötr veya topraklanmış hat iletkeninden ayrı bir iletkenle koruma fonksiyonun sağlanmasıdır (veya a.a. sistemlerinde topraklanmış ana (faz) iletkenden).

C: Nötr ve koruma güvenliğinin tek iletken üzerinden birleştirilmesidir (PEN iletkeni).

 

-TN Sistem

TN sistemlerinde doğrudan topraklanmış bir nokta bulunur ve tesisatın açıktaki iletken bölümleri bu noktaya koruma iletkeni ile bağlanır. TN sistemi, nötr ve koruma iletkenlerinin düzenlenmesine göre üç tipe ayrılır:

TN-S sistemi : Sistemin tamamında ayrı bir koruma iletkeni kullanılır.

TN-C-S sistemi : Nötr ve koruma fonksiyonları, sistemin bir bölümünde tek iletkende birleştirilmiştir.

TN-C sistemi : Sistemin tamamında nötr ve koruma fonksiyonları tek iletkende birleştirilmiştir.

Şekil 1. İletkenlerin simge olarak gösterilmesi

Şekil 2. TN-S sistemi

Şekil 3. TN-C-S Sistemi; Nötr iletkeni ve koruma iletkeni, sistemin bir bölümünde tek iletkende birleştirilmiştir.

Şekil 4. TN-C Sistemi; Sistemin tamamında nötr ve koruma fonksiyonları, tek iletkende birleştirilmiştir.

 

-TT Sistem

TT sisteminde doğrudan topraklanmış bir nokta bulunur, tesisatın açıktaki iletken bölümleri, güç sistemi topraklayıcısından elektriksel olarak bağımsız olan topraklayıcılara  bağlanır.

Şekil 5. TT Sistem

 

-IT Sistem

IT sisteminde bütün gerilimli bölümler topraktan ayrılır veya bir noktadan, bir empedans üzerinden toprağa bağlanır. Elektrik tesisatının açıktaki iletken bölümleri ayrı ayrı veya birleşik olarak topraklanır veya sistem topraklamasına bağlanır.

Şekil 6. IT Sistem

 

 

IT tipi sistemde, ilk izolasyon hatasını tespit etmek ve ikinci hatanın yol açacağı tehlikelerden korunmak içi izolasyon kontrol cihazı bağlanır. İlk hata oluştuğunda ışıklı veya sesli bir sinyal verilir. İzolasyon kontrol cihazı ile yalnızca ikaz verilmez. İstenirse bu durumda şebekenin enerjisi otomatik olarak kesilebilir.

Güneş Panellerinde Topraklama Sistemi

Fotovoltaik Sistemlerin Topraklanması Foto-voltaik sistemlerin uygulama alanları, daima eldeki tüm yüzeyi kaplayacak şekilde tasarlandığından mevcut TT topraklama sistemiyle entegre edilmeleri gerekmektedir. Foto-voltaik sistemlerin uygulama alanları, daima eldeki tüm yüzeyi kaplayacak şekilde tasarlandığından mevcut TT topraklama sistemiyle entegre edilmeleri gerekmektedir. Örneğin aşağıdaki Şekil 1’de gösterilen tesisatta tüketici tarafında kaçak akım koruma rölesi ile korunmuş herhangi bir besleme çıkışı bulunmamaktadır. Bu durum ilk bakışta şebeke işletmecisiyle çözülecek bir sorun gibi durmaktadır. Ancak DIN VDE 0100-712’ye göre bir kablo/iletken ile beslenen tesisatlarda devreyi açan otomatik bir cihaz bulunması zorunludur.

 

 

Sıfırlama

Tam gövde teması gibi bir yalıtım hatasında elektrik devresinin aşırı akım koruma aygıtları ile açılmasını sağlamak için gerilim altında olmayan iletken tesis bölümlerinin sıfır iletkenine ya da buna iletken olarak bağlanmış olan bir koruma iletkenine ayrı biçimde bağlanmasıdır. Sıfırlamanın amacı; işletme araçlarının gövdesinde yüksek dokunma gerilimlerinin sürekli olarak kalmasının önlemektir.

 

Koruma Topraklaması

Tam gövde teması gibi bir yalıtım hatasında elektrik devresinin aşırı akım koruma aygıtları ile açılmasını sağlamak için, gerilim altında olmayan iletken tesis bölümlerinin topraklayıcılara ya da topraklanmış bölümlere doğrudan doğruya bağlanmasıdır. Koruma topraklamasının amacı, insanları ve diğer canlıları tehlikeli dokunma ve adım gerilimlerine karşı korumak için gerilim altında olmayan iletken tesis bölümlerinde meydana gelebilecek yüksek dokunma geriliminin sürekli olarak kalmasının önlemektir.

Koruma topraklaması, anılan tesis bölümleri topraklayıcılara ya da topraklanmış bölümlere bağlanarak yapılır.

 

Koruma Hattı Sistemi

Yalıtım hatlarında yüksek dokunma geriliminin meydana gelmesini önlemek için gerilim altında olmayan tüm iletken tesis bölümlerinin birbirine ve iletken yapı bölümlerine, boru şebekeleri ve benzeri tesis bölümleri ile yıldız noktaları topraklanmış şebekelerin topraklayıcılarına iletken olarak bağlanmasının sağlayan bir sistemdir.

Bu sistemin kullanılmasının amacı, yüksek dokunma gerilimlerini önlemektir. Bu istek gerilim altında olmayan bütün iletken tesis bölümlerinin birbirine dokunabilen metal yapı bölümlerine ve topraklayıcılara bir koruma iletkeni üzerinden bağlanması ile sağlanır.